Frans of Spaans? De strijd om de tweede wereldtaal is al begonnen

In een steeds meer verbonden wereld, waarin Engels de dominante taal is geworden in politiek, wetenschap, technologie en wereldcultuur, wordt er een tweede taalkundige strijd uitgevochten… stil, maar intens: Frans tegen Spaans. Twee talen met een imperiaal verleden, miljoenen sprekers en een zeer verschillende internationale ontwikkeling. Welke taal heeft de beste toekomst? Welke zal de tweede wereldtaal van de 21e eeuw worden?

Macron in de aanval: de heropleving van het Frans

In maart 2018 lanceerde de Franse president Emmanuel Macron een taaloffensief dat een groot deel van de wereld verraste. In een toespraak vol emotie en nationale trots riep hij leraren Frans op om echte “militanten” van de taal te worden en kondigde hij een groot nationaal plan aan om het Frans opnieuw als wereldtaal te positioneren.

Zijn visie: Frans niet alleen een taal van cultuur, diplomatie en kunst maken, maar ook een strategisch instrument van globalisering. Hij beloofde staatsbetrokkenheid, nationale trots… en zelfs stimulansen. Het probleem? Het plan van Macron ging niet gepaard met duidelijke inhoud of een vast budget. Veel retoriek, weinig geld.

Afrika: de sleutel tot de toekomst van het Frans

Ondanks deze vaagheid is één ding duidelijk voor Macron: de toekomst van het Frans ligt in Afrika. En dat is geen loze uitspraak. Zoals de Spaanse econoom José Luis García Delgado uitlegt, is Afrika het enige continent waarvan de bevolking de hele 21e eeuw sterk zal blijven groeien. Er zijn momenteel meer dan 300 miljoen Franstaligen in de wereld, en de helft daarvan woont in Sub-Sahara Afrika.

Dit lijkt een enorm voordeel. Maar er is een belangrijke “maar”: de aanwezigheid van het Frans in Afrika is niet zo stevig als het lijkt. In steden zoals Dakar groeten taxichauffeurs Europese toeristen met een vriendelijk “Comment ça va?”, maar onderling spreken ze lokale talen zoals Wolof, Fula of Diola. Frans is officieel, ja, maar niet de meest gesproken of geliefde taal. Vaak wordt het gezien als de taal van de kolonisator. Een moeilijk cultureel obstakel.

En het Spaans? De kracht van Latijns-Amerika

Hier schittert het Spaans. In Latijns-Amerika is Spaans niet alleen een officiële taal, maar ook de moedertaal, emotionele en culturele taal van miljoenen mensen. Van Mexico tot Argentinië, via Colombia, Peru en Chili: Spaans is een levende, krachtige, jonge taal en bovenal… eigen.

Dit verandert alles. Terwijl het Frans in Afrika nog zoekt naar zijn echte plaats in de samenleving, is het Spaans in Amerika al stevig verankerd. En het gaat niet alleen om aantallen (meer dan 500 miljoen moedertaalsprekers), maar ook om kwaliteit: Spaanstalige cultuur — literatuur, muziek, film, televisie en sociale media — bereikt miljoenen jongeren wereldwijd.

Spanje beweegt ook… maar met minder lawaai

Toevallig presenteerde de Spaanse regering in dezelfde maand als Macron een soortgelijk programma. Het doel: het Spaans in het buitenland promoten. Het verschil? In Spanje waren er geen vurige toespraken of woorden zoals “taalactivisten”. Het project werd stil gepresenteerd, met weinig publiciteit… en ook met een groot gat: niemand legde duidelijk uit wat het precies inhield.

Er werd gesproken over belastingvoordelen voor sponsoren, betrokkenheid van meerdere ministeries en een strategie gecoördineerd door Marca España. Het klonk goed, maar opnieuw… ontbraken concrete details.

Waar wordt Frans en waar wordt Spaans gesproken?

Een korte vergelijking:

Frans is sterk in:

• Franstalig Afrika (Senegal, Ivoorkust, Congo, Kameroen…)
• Canada (vooral Québec)
• sommige Caribische eilanden (Guadeloupe, Martinique)
• Europa (Frankrijk, België, Zwitserland)
• landen waar het traditioneel of uit interesse wordt gestudeerd: India, Rusland, delen van de Maghreb

Spaans is daarentegen sterk aanwezig in:

• heel Latijns-Amerika (behalve Brazilië)
• Spanje
• de Verenigde Staten (meer dan 40 miljoen mensen spreken het als moedertaal of tweede taal)
• Japan, China en Brazilië, waar de interesse groeit

Wie wint?

Qua moedertaalsprekers wint Spaans met grote voorsprong. Het is de tweede meest gesproken moedertaal ter wereld na Mandarijn Chinees, en ver vóór Frans.

Daarnaast is Spaans de meest gestudeerde vreemde taal in landen zoals de VS en Brazilië, en een van de meest gestudeerde in Europa. Ook op sociale media is het een kracht: het is de derde meest gebruikte taal op internet, na Engels en Chinees.

Frans behoudt echter het prestige van zijn diplomatieke en literaire cultuur, een sterke onderwijstraditie en de actieve steun van de Franse overheid, die veel investeert in het netwerk van Franse instituten en Alliances Françaises wereldwijd.

Weetjes die je niet kende…

• Wist je dat er in de Verenigde Staten meer studenten Spaans zijn dan Frans, Duits, Italiaans en Chinees… samen?
  • Spaans is de op één na meest gebruikte taal op Netflix na Engels. En dat gaat niet alleen over “La Casa de Papel”…
  • In Afrika is het meest Franstalige land de Democratische Republiek Congo, niet Frankrijk.
  • In de Filipijnen was Spaans ooit een officiële taal. Vandaag wordt het nauwelijks nog gesproken, maar het heeft veel sporen achtergelaten in de woordenschat.

Welke moet je leren?

Dat hangt ervan af. Frans is nog steeds erg nuttig als je geïnteresseerd bent in diplomatie, internationale organisaties, Afrika of Canada. Het opent ook veel deuren in Europa.

Maar Spaans wordt steeds onmisbaarder. Niet alleen door het aantal sprekers, maar omdat het je verbindt met een levendige cultuur, een jonge en creatieve Latijns-Amerikaanse wereld en een taal die groeit in het hart van het machtigste land ter wereld: de Verenigde Staten.

En als je dit artikel leest, weet je het waarschijnlijk al: Spaans leren is niet alleen nuttig, maar ook leuk. Het is een taal met ritme, smaak en ziel. Vol uitdrukkingen die je laten lachen, denken en voelen.

Conclusie: Frans of Spaans?

Meer dan een oorlog is het een race. Een race om te bepalen welke de tweede wereldtaal van de 21e eeuw wordt, na Engels. En hoewel Frans begint met een sterke traditie en institutionele steun van Frankrijk, heeft Spaans iets dat niet te koop is: een enorme, diverse, jonge en steeds invloedrijkere gemeenschap.

De strijd gaat door, en alleen de tijd zal uitwijzen wie deze nieuwe taalkaart zal leiden. Maar één ding is duidelijk: Spaans loopt niet achter… en wint aan kracht.